Za samo nekoliko dana 2019. godina će postati deo prošlosti. Kao i prethodnih godina, to nam je dalo povod da se osvrnemo i sagledamo šta je to što je obeležilo godinu koja klizi u nepovrat. U književnoj 2019. godini je bilo svega: izneverenih očekivanja, ali i opravdanih iščekivanja, nagrada koje su pokrenule lavine komentara (što pozitivnih, što negativnih), novih nada i starih veterana koji vladaju književnom scenom, izuzetnih noviteta i mnogo odličnih (ali i promašenih) ekranizacija. Sve u svemu, bila je ovo veoma živopisna godina... U 2019. godini smo se prisetili slavnih književnika i obeležili... 200 godina od rođenja Volta Vitmana, Hermana Melvila i Džordž Eliot 150 godina od rođenja Feliksa Saltena, Andre Žida i Aldžernona Blekvuda 100 godina od rođenja Dž. D. Selindžera, Prima Levija, Ajris Merdok i Frederika Pola 100 godina od smrti Frenka L. Bauma, Karla Gjelerupa 50 godina od smrti Džeka Keruaka, Vitolda Gombroviča i Leonarda Vulfa ... ali smo se i oprostili od nekoliko autora značajnih za svetsku književnost: Herman Vouk (103), američki pisac, poznat po romanima Vetrovi rata, Rat i sećanje i Pobuna na Kejnu (za ovaj roman je dobio Pulicerovu nagradu) Rosamund Pilčer (94), britanska autorka, poznata po romanu Divlja majčina dušica (Narodna knjiga) Andrea Kamileri (93), italijanski pisac, poznat po serijalu o inspektoru Montalbanu, a kod nas su prevedeni romani Montalbanove pomorandžice (Maskom) i Oblik vode (Alnari) Toni Morison (88), višestruko nagrađivana američka autorka, dobitnica Nobelove nagrade, poznata po romanima Voljena, Milosrđe, Dom, Solomonova pesma, Žena u belom (Laguna), Jazz, Ljubav (Plato), Najplavlje oko (Darma books) Džin Vulf (87), američki pisac, poznat po svojim EF i SF romanima, a posebno po dvotomnom romanu Vitez - Čarobnjak (Okean) i serijalu Knjiga Novog Sunca Đerđ Konrad (86), mađarski pisac, poznat po delima Odlazak od kuće i povratak kući i Pomračenje sunca, na brdu (Arhipelag), Vrtna zabava i Melinda i Dragoman (Stubovi kulture) Andrea Levi (62), britanska autorka, poznata po romanu Malo ostrvo (Laguna) Svetska izdavačka ponuda u 2019. godini je bila izvanredna. Dobili smo nove romane Margaret Atvud (i to nastavak njenog remek-dela Sluškinjina priča), Salmana Ruždija, Kolsona Vajtheda, Marlona Džejmsa, Stivena Kinga,... Neke od svetskih hitova smo mogli da čitamo skoro u isto vreme kada i čitaoci širom sveta, a za neke od naslova ćemo morati ipak malo da se strpimo. Na svu sreću, naši izdavači pomno prate svetska dešavanja i književne top-liste tako da ćemo se sa nekim od sledećih naslova družiti u narednoj godini: Angie Thomas – On the Come Up Ann Patchett – The Dutch House Bret Easton Ellis – White Colson Whitehead – The Nickel Boys (u pripremi za Lagunu) Elizabeth Strout – Olive, Again Erin Morgenstern – The Starless Sea Harlan Coben – Run Away (Laguna: Beži) Helen Oyeyemi - Gingerbread Ian McEwan – Machines Like Me (Čarobna knjiga: Mašine kao ja) James S.A. Corey – Tiamat’s Wrath (u pripremi za Lagunu) Jeanette Winterson – Frankissstein Karen Thompson Walker – The Dreamers Katherine Arden – The Winter of the Witch (Dibidus: Veštičina zima) Leigh Bardugo – King of Scars (Urban Reads: Kralj ožiljaka) Leigh Bardugo – Ninth House Margaret Atwood – The Testaments (u pripremi za Lagunu) Marlon James – Black Leopard, Red Wolf (u pripremi za Lagunu) Matt de la Pena – Superman: Dawnbreaker (Urban Reads: Supermen - Zoronosac) Pierce Brown – Dark Age (u pripremi za Urban Reads) Ruta Sepetys – The Fountains of Silence (Urban Reads: Fontane tišine) Salman Rushdie – Quichotte (u pripremi za Vulkan) Sophie Kinsella – I Owe You One (Laguna: Dugujem ti) Sophie Mackintosh – The Water Cure Stephanie Garber – Finale Stephen King – The Institute Tahereh Mafi – Defy Me (Urban Reads: Izazovi me) Tea Obreht – Inland (Laguna: Unutrašnjost) Ted Chiang – Exhalation: Stories (u pripremi za Booku) Tomi Adeyemi – Children of Virtue and Vengeance (u pripremi za Urban Reads) I naši autori su bili veoma vredni u toku 2019. godine i čini se kako ponuda domaćih književnih dela polako ali sigurno raste. Ove godine su dva dobitnika NIN-ove nagrade objavila svoje nove romane – Dragan Velikić i Slobodan Tišma, a dobitnik evropske nagrade za književnost, Darko Tuševljaković, je takođe objavio svoj novi roman. Sledi spisak najinteresantnijih domaćih naslova iz 2019. godine. Branislav Janković – Mačka u koferu (Dereta) Darko Tuševljaković – Jegermajster (Arhipelag) Dr Nele Karajlić – Solunska 28 – drugi deo (Laguna) Dragan Velikić – Adresa (Laguna) Igor Marojević – Roman o pijanstvu (Laguna) Ivan Ivanji – Vila na Dedinju (Laguna) Ivan Tokin – Neli (Vulkan) Jelena Bačić Alimpić – Njegove bele rukavice (Laguna) Luka Tripković – Crna knjiga (Booka) Mario Liguori – SAMOubistvo (Laguna) Milan Aranđelović – U.S.A. (Everest Media) Milenko Bodirogić – Po šumama i gorama (Orfelin) Miodrag Majić – Deca zla (Vulkan) Mladen Jakovljević – Izbledele duše (Akademska knjiga) Muharem Bazdulj – Posljednji muškarac (Vulkan) Oto Oltvanji – Kako sam postao detektiv (Laguna) Radivoj Šajtinac – Suva igla (Geopoetika) Slobodan Tišma – Grozota ili... (Čarobna knjiga) Uroš Petrović – Zagonetna potraga (Laguna) Za one koji su, ipak, naklonjeniji stranim autorima, sledi spisak najinteresantnijih knjiga koje su prevedene i objavljene u 2019. godini. Svi žanrovi su podjednako zastupljeni, tako da i oni najzahtevniji čitaoci mogu da pronađu nešto za sebe:Laguna: Ahmed Sadavi – Frankenštajn u Bagdadu Dino Bucati – Tatarska pustinja, Prodavnica tajni Domeniko Starnone – Pertle Dž.M. Kuci – Život i vremena Majkla K, Fo Džejms S.A. Kori – Uspon Persepolisa Džon Irving – Svet po Garpu Džordž R.R. Martin – Ledeni zmaj, Vatra i krv Džordž Sonders – Deseti decembar Etgar Keret – Sedam dobrih godina, Iznenada neko pokuca na vrata Filip Rot – Sabatovo pozorište Frederik Bakman – Poslednja prilika, Put do kuće svakog jutra sve je duži Heder Moris – Tetovažer iz Aušvica Juval Noa Harari – Sapijens: Kratka istorija čovečanstva, 21 lekcija za 21. vek Karin Sloter – Izlomljeno, Triptih Liju Cisin – Problem tri tela Majkl Ondači - Ratno svetlo Mark Lorens – Lokijev ključ Min Đin Li – Pačinko Peter Handke – Golmanov strah od penala, Veliki pad Piter Frankopan – Novi putevi svile Rejčel Kušner – Marsova soba Ričard Morgan – Probuđene furije Teri Pračet – Narod iz tepiha, Nevidljivi akademici Tom Henks – Netipičan tip Trejsi Ševalije – Jedna nit Volter Ajzakson – Leonardo da Vinči Geopoetika: Bob Dilan – Pesme 1961 – 2012 Džordž Sonders – Linkoln u bardu Erlend Lu – Životinje u Africi Haruki Murakami – Pisac kao profesija Sali Runi – Normalni ljudi Sem Šepard – Onaj iznutra Dereta: Dimitrij Gluhovski – Budućnost, Tekst Džefri Judžinidis – Veliki eksperiment Kazuo Išiguro – Neutešni Majkl Dobs – Kula od karata Semjuel Tejlor Kolridž – Biographia Literaria Tomas Pinčon – Duga gravitacije Vladimir Nabokov – Pogledaj arlekine! Vulkan: Aleks Majklidis – Tihi pacijent Brajan Maklelan – Obećanje krvi Donato Karizi – Igra šaptača Gijom Muso – Tajni život pisaca Robert Ladlam / Erik van Lustbader – Bornova pravila Salman Ruždi – Deca ponoći, Tlo pod njenim nogama Stiven King – Kudžo, Autsajder Stjuart Terton – Sedam smrti Ivlin Hardkasl Umberto Eko – Iz minimalnog dnevnika, Kako sam putovao s lososom Vilijam Goldman – Princeza nevesta Urban Reads: Li Bardugo – Kralj ožiljaka Met de la Penja – Supermen: Zoronosac Ruta Sepetis – Fontane tišine Tahere Mafi – Izazovi me Publik Praktikum: Dž.R.R. Tolkin – Silmarilion Megi Stivoter – Kradljivci snova Dibidus: Ketrin Arden – Mali prostori, Mrtvi glasovi Evro Book: Robert Galbrajt – Smrtonosno bela Booka: Elena Ferante – Mračna kći Loren Bine – Sedma funkcija jezika Mišel Uelbek – Ne mirim se Viržini Depent – Vernon Trodon Čarobna knjiga: Arkadij i Boris Strugacki – Ponedeljak počinje u subotu Čajna Mjevil – Grad ambasada En Leki – Imperijalni Radč 1-3 Entoni Rajan – Pesma krvi Frenk Herbert – Dina Herbert Džordž Vels – Ostrvo doktora Moroa Ijan Makjuan – Mašine kao ja Kristofer Paolini – Viljuška, veštica i crv Teodor Sterdžen – Više nego ljudski Viktorija Hislop – Oni koji su voljeni Kontrast: Filip K. Dik – Povratak Timotija Arčera Kormak Makarti - Satri Ursula K. Legvin – Leva ruka tame Arhipelag: David Grosman – Život se sa mnom mnogo poigrao Orfelin: Hans Hajnc Evers – Pauk i drugi užasi Naomi Novik – IskorenjenaTomas Ligoti – Dnevnik noći Strahor: Robert E. Hauard – U času zmajaPlato: Džon Vilijams – Bučers Krosing Tanesi: Kođi Suzuki - Krug Arete: Nik Kejv – Smrt zeke Manroa, I magarica ugleda anđela Odiseja: Maja Lunde – Istorija pčelaDarma: Ngugi va Tiongo – Krvave laticTomi Orandž – Tamo tamo Toni Morison – Najplavlje oko Štrik: Kamila Šamsi – Kuća u plamenu Maja Anđelou – Znam zašto ptica u kavezu peva Jeti: Elvin Bruks Vajt – Šarlotina mreža Dokaz: Malin Pešon Đolito – Živi pesak Arne Dal – Pustoš Književne nagrade su obično najbolja smernica kada čitaoci žele da se upoznaju sa delima koja su po mišljenju kritičara najkvalitetnija. Sledi spisak najznačajnijih nagrada i njihovih dobitnika: Nobelova nagrada: Peter Handke, dok je za 2018. godinu nagrada retroaktivno dodeljena Olgi Tokarčuk Bukerova nagrada: Margaret Atwood – Testaments (u pripremi za Lagunu) i Bernardine Evaristo – Girl, Woman, Other Bukerova internacionalna nagrada: Jokha Alharthi – Celestial Bodies Pen/Fokner nagrada: Azareen Van der Vliet Oloomi – Call Me Zebra Pulicerova nagrada: Richard Powers – The Overstory Kosta nagrada za knjigu godine: Bart van Es – The Cut Out Girl: A Story of War and Family, Lost and Found Američka nacionalna nagrada za književnost: Susan Choi – Trust Exercise Sajt Goodreads je u 2019. godini po jedanaesti put dodelio „Choice Awards“. Ove godine je glasalo 4.659.701 čitalaca iz celog sveta. Evo koja književna dela su dobila najviše glasova: Fikcija: Margaret Atwood – Testaments (u pripremi za Lagunu) Misterija i triler: Alex Michaelides – The Silent Patient (Vulkan: Tihi pacijent) Istorijska fikcija: Taylor Jenkins Reid – Daisy Jones & The Six Fantazija: Leigh Bardugo – Ninth House Romantika: Casey McQuiston – Red, White & Royal Blue SF: Blake Crouch – Recursion Horor: Stephen King – The Institute Humor: Ali Wong – Dear Girls Memoari i autobiografija: Jonathan Van Ness – Over the Top Istorija i biografija: Hallie Rubenhold – The Five Nauka i tehnologija: Caitlin Doughty – Will My Cat Eat My Eyeballs? Poezija: Laurie Halse Anderson – Shout Debi roman: Casey McQuiston – Red, White & Royal Blue YA fikcija: Rachael Lippincott, Mikki Daughtry & Tobias Iaconis – Five Feet Apart (Laguna: Nepremostiva blizina) YA fantazija: Holly Black – The Wicked King Dečiji roman: Rick Riordan – The Trials of Apollo: The Tyrant's Tomb Nagrade vezane za SF, EF, horor i žanrovsku književnost osvojili su: Hugo nagrada: Mary Robinette Kowai – The Calculating Stars Nebula nagrada: Mary Robinette Kowai – The Calculating Stars Lokus nagrada za naučnu fantastiku: Mary Robinette Kowai – The Calculating Stars Lokus nagrada za fantaziju: Naomi Novik – Spinning Silver Nagrada Artur Klark: Tade Thompson - Rosewater Nagrada Širli Džekson: Catriona Ward – Little Eve Nagrada Edgar: Walter Mosley – Down the River Unto the Sea Nagrada Brem Stoker: Paul G. Tremblay – The Cabin at the End of the World U Srbiji su u toku 2019. godine dodeljene sledeće nagrade: NIN-ova nagrada: Vladimir Tabašević – Zabluda svetog Sebastijana (Laguna) Nagrada „Meša Selimović“: Senka Marić – Kintsugi tijela (Kontrast) Nagrada „Ivo Andrić“: Dragan Stojanović – Ćerka španskog borca (Dom kulture Studentski grad) Nagrada „Isidora Sekulić“: Aleksandar Gatalica – Poslednji argonaut (Službeni glasnik) Kočićevo pero: Mileta Prodanović – O papagajima i predatorima (Arhipelag), Risto Lazarov – Ceđena (Zadužbina „Petar Kočić“) Nagrada „Stevan Sremac“: Vule Žurić – Pomor i strah (Laguna) Nagrada „Miroslav Dereta“: Branislav Janković – Mačka u koferu (Dereta) Nagrada „Politikinog zabavnika“: Stefan Tićmi – Ja sam Akiko (Laguna) Vitalova nagrada „Zlatni suncokret“: Vule Žurić – Pomor i strah (Laguna) I u 2019. godini velik broj knjiga je doživeo svoju filmsku verziju... A Million Little Pieces – James Frey (Odiseja – Paramparčad) After - Anna Todd (Čarobna knjiga – After) Can You Keep a Secret? – Sophie Kinsella (Laguna – Umeš li da čuvaš tajnu?) Cats, na osnovu dela Old Possum's Book of Practical Cats – T.S. Eliot Doctor Sleep – Stephen King (Vulkan: Dr Sleep) Earthquake Bird – Susanna Jones (Laguna – Pre zemljotresa) Five Feet Apart - Rachael Lippincott, Mikki Daughtry & Tobias Iaconis (Laguna - Nepremostiva blizina) In the Tall Grass – Stephen King & Joe Hill Irishman, na osnovu romana I Heard You Paint Houses – Charles Brandt It: Chapter 2 – Stephen King (Vulkan: To) JoJo Rabbit, na osnovu romana Caging Skies – Christine Leunens Let it Snow – Maureen Johnson, John Green & Lauren Myracle (Urban Reads – Vejte, snegovi) Little Women – Louisa May Alcott (Laguna: Male žene/Dobre supruge) Motherless Brooklyn – Jonathan Lethem (Samizdat 92 – Sva siročad Bruklina) Native Son - Richard Wright Pet Sematary – Stephen King (Vulkan – Groblje kućnih ljubimaca) The Aftermath - Rhidian Brook (Evro Book – U tuđoj kući) The Art of Racing in the Rain - Garth Stein (Vulkan – Umetnost vožnje po kiši) The Goldfinch – Donna Tartt (u pripremi za Deretu) The Good Liar – Nicholas Searle The Sun Is Also a Star - Nicola Yoon (Urban Reads: I sunce je zvezda) True History of the Kelly Gang – Peter Carey (Narodna knjiga – Istinita priča o Kelijevoj bandi) We Have Always Lived in a Castle – Shirley Jackson (McMillan: Oduvek smo živele u zamku)Where'd You Go, Bernadette – Maria Semple (Samizdat B92: Gde si nestala, Bernadeta) ... a isto tako smo mogli da pratimo i nekoliko serija koje su nastale na osnovu književnih dela: Catch 22 – Joseph Heller (Filip Višnjić - Kvaka 22) Dublin Murders – Tana French (Laguna – U šumi, Sličnost, Kobno mesto) Good Omens – Terry Pratchett & Neil Gaiman (Laguna – Dobra predskazanja) His Dark Materials – Philip Pullman (Laguna – Njegova mračna tkanja) Looking for Alasca – John Green (Urban Reads – U potrazi za Aljaskom) Nos4A2 – Joe Hill The Passage – Justin Cronin (Laguna – Prolaz) The Witcher – Andrzej Sapkowski (Čarobna knjiga – Saga o vešcu) Za kraj sledi i spisak knjiga koje nas očekuju u 2020. godini. Najviše se očekuje od novog romana Hilari Mantel, a isto tako čitaoci širom sveta jedva čekaju da se domognu knjige koju je napisao Džim Keri ili nove knjige iz sveta Igara gladi. Sudeći po ovom spisku, uslediće veoma interesantna književna godina: Ann Enright – Actress Charlie Kaufman – Antkind Emily St. John Mandel – The Glass Hotel Hilary Mantel – The Mirror and the Light Jeanine Cummins – American Dirt Jim Carrey & Dana Vachon – Memoirs and Misinformation Josh Malerman – Malorie Joyce Carol Oates – Night. Sleep. Death. The Stars. Marie Lu – The Kingdom of Back Mike Chen – A Beginning At The End N.K. Jemisin – The City We Became Sarah J. Maas – House of Earth and Blood Sue Monk Kidd – The Book of Longings Suzanne Collins – The Ballad of Songbirds and Snakes Tahereh Mafi – Imagine Me Veronica Roth – Chosen Ones William Gibson – Agency Ukoliko niste u mogućnosti da za predstojeće praznike otputujete negde fizički, uvek možete putem dobre knjige da se prebacite u Narniju, Hogvorts, ili neko običnije mesto, da putujete kroz vreme (posetite prošlost ili budućnost) i da se družite sa likovima (i piscima) koji će vas zasigurno obogatiti. Praznici su pravo vreme da odmorimo od posla, od svakodnevnih obaveza, od svega onoga što nas opterećuje i pritiska. Možda baš neka od knjiga iz ove retrospektive oplemeni taj preko potrebni odmor. U nedostatku bombastičnog završetka, poslužiću se dobro oprobanim sredstvom – citatom nekog poznatog pisca. Ovoga puta, iz šešira izvlačim jednog našeg pisca, Duška Radovića, koji je napisao: “Krajevi se potroše, počeci uvek traju. Početak – eto šta je na kraju.” Srećan vam novi početak.Kristijan Vekonj
Pročitajte celu vest